မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ သုတေသန ဒီဇိုင်းဆွဲပြီးပြီ၊ နမူနာ (Sample) တွက်ပြီးပြီဆိုရင် လက်တွေ့ ကွင်းဆင်းပြီး အချက်အလက် စုဆောင်းရမယ့် အချိန်ကို ရောက်လာပါပြီ။ အချက်အလက် စုဆောင်းနည်း တစ်ခုချင်းစီမှာ သူ့အားသာချက်နဲ့ သူ ရှိပါတယ်။ ၁။ Survey (မေးခွန်းလွှာဖြင့် မေးမြန်းခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: လူအများကြီးရဲ့ အမြင် (Generalization) ကို ကိန်းဂဏန်းနဲ့ သိချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: ရန်ကုန်မြို့ရှိ စားသုံးသူ (၅၀၀) ဦး၏ Coffee သောက်သုံးမှု အလေ့အထကို သိလိုခြင်း။ ၂။ Interview (လူတွေ့မေးမြန်းခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: အကြောင်းအရာတစ်ခုကို နက်နက်နဲနဲ (In-depth) သိချင်တဲ့အခါ၊ ကိန်းဂဏန်းထက် အတွေ့အကြုံကို သိချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: အောင်မြင်သော လုပ်ငန်းရှင် (၁၀) ဦး၏ စီးပွားရေး အကြပ်အတည်း ကျော်လွှားခဲ့ပုံများကို မေးမြန်းခြင်း။ ၃။ Observations (စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: လူတွေဟာ မေးခွန်းဖြေတဲ့အခါ ဟန်ဆောင်နိုင်ပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ လက်တွေ့ အပြုအမူ (Actual Behavior) ကို သိချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: Supermarket တစ်ခုထဲမှာ Customer တွေ ပစ္စည်းရွေးချယ်တဲ့အခါ ဘယ် Shelf ကို အရင်ကြည့်သလဲဆိုတာကို ဘေးကနေ စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ခြင်း။ ၄။ Experiment (စမ်းသပ်လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: အကြောင်းအရာတစ်ခုက နောက်တစ်ခုကို တကယ်ပဲ ပြောင်းလဲစေသလား (Cause and Effect) သိချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: Facebook Ad မှာ ပုံ (A) သုံးတာနဲ့ ပုံ (B) သုံးတာ ဘယ်ဟာက ရောင်းအား ပိုတက်သလဲဆိုတာကို စမ်းသပ်ခြင်း။ ၅။ Case-study (ဖြစ်ရပ်မှန် လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ဘက်ပေါင်းစုံကနေ အသေးစိတ် လေ့လာချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: "Grab" ကုမ္ပဏီ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘယ်လိုအောင်မြင်လာသလဲဆိုတာကို သူ့ရဲ့ Strategy တွေ၊ ဝန်ထမ်းတွေ၊ စျေးကွက်အနေအထားတွေအထိ အစအဆုံး လေ့လာခြင်း။ ၆။ Ethnography (လူမှုဝန်းကျင်ထဲ ဝင်ရောက်လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု သို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်ခုရဲ့ ဓလေ့စရိုက်ကို သူတို့နဲ့အတူ ရောနှောနေထိုင်ပြီး လေ့လာချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: နယ်စပ်ဒေသက ကုန်သည်တွေရဲ့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ဓလေ့ကို သိဖို့ သူတို့ဆီမှာ (၃) လလောက် သွားနေပြီး လေ့လာခြင်း။ ၇။ Action Research (လက်တွေ့ဖြေရှင်းရင်း လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြေရှင်းရင်းနဲ့ ဘာတွေတိုးတက်လာသလဲဆိုတာကို သိချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ (အများအားဖြင့် ပညာရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ သုံးသည်) ဥပမာ: ကုမ္ပဏီထဲမှာ Software အသစ်တစ်ခု သုံးကြည့်ပြီး ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အခက်အခဲကို ဖြေရှင်းပေးရင်း စွမ်းဆောင်ရည် တက်မတက် ကြည့်ခြင်း။ ၈။ Archival Research (မှတ်တမ်းဟောင်းများ လေ့လာခြင်း) ဘာကြောင့်သုံးလဲ: အရင်က ရှိပြီးသား အစိုးရမှတ်တမ်းတွေ၊ ကုမ္ပဏီ Report တွေ၊ သမိုင်းဝင် စာရွက်စာတမ်းတွေကနေ ဒေတာယူချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ ဥပမာ: လွန်ခဲ့သော (၁၀) နှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အခြေအနေကို ဗဟိုဘဏ် မှတ်တမ်းများမှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်း။ Professional Insight သုတေသနတစ်ခုမှာ နည်းလမ်းတစ်ခုတည်း သုံးရမယ်လို့ ကန့်သတ်မထားပါဘူး။ ပိုမိုခိုင်မာချင်ရင် Triangulation လို့ခေါ်တဲ့ နည်းလမ်းပေါင်းစုံ (ဥပမာ - Survey ရော Interview ရော) တွဲသုံးခြင်းက သင့်ရဲ့ ရလဒ်ကို ပိုပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရစေပါတယ်ခင်ဗျာ။ "Choose the tool that fits your research question, not the other way around!" 📣 ဆွေးနွေးကြရအောင် (Call to Action) ဆရာ့ရဲ့ ကျောင်းသားတွေနဲ့ လုပ်ငန်းရှင်များခင်ဗျာ - အခုလက်ရှိ လုပ်နေတဲ့ သုတေသနမှာ ဘယ်နည်းလမ်းကို သုံးပြီး ဒေတာကောက်ဖို့ စဉ်းစားထားလဲ? Observation လုပ်တဲ့အခါ လူတွေက သူတို့ကို ကြည့်နေမှန်းသိရင် အမူအရာ ပြောင်းသွားတတ်တဲ့ ပြဿနာ (Hawthorne Effect) ကို ဘယ်လိုကျော်လွှားမလဲ? Comment မှာ ဆွေးနွေးသွားကြရအောင်ခင်ဗျာ။ #DrYeLwin #DataCollection #ResearchMethods #BusinessInsight #Survey #Interview #CaseStudy #AcademicSuccess #MarketResearch