Behavioral Economics (အပြုအမူဆိုင်ရာ စီးပွားရေးပညာ) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များချမှတ်ရာတွင် စိတ်ပညာ (Psychology)၊ လူမှုဗေဒနှင့် အခြားသော အပြုအမူဆိုင်ရာ အချက်များက မည်သို့လွှမ်းမိုးကြောင်း လေ့လာသည့် ဘာသာ ရပ်ဖြစ်သည်။ သာမန်စီးပွားရေးပညာ (Traditional Economics) တွင် လူသားများကို အမြဲတမ်း ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်တတ်သူများ (Rational Actors) ဟု ယူဆလေ့ရှိသော်လည်း၊ Behavioral Economics ကမူ လူသားများသည် စိတ်ခံစားမှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေ၊ နှင့် မှားယွင်းတတ်သော စဉ်းစားပုံများကြောင့် အမြဲတမ်း "အကောင်းဆုံး" ဖြစ်မည့် ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးကို မချမှတ်နိုင်ကြကြောင်း လက်တွေ့ကျကျ လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိက လေ့လာရမည့် အချက်များ Behavioral Economics ကို နားလည်ရန် အောက်ပါ အဓိကသဘောတရားများကို လေ့လာရမည်ဖြစ်သည် - Bounded Rationality (ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း): လူသားများသည် အချက်အလက်အားလုံးကို အပြည့်အစုံ မပိုင်ဆိုင်နိုင်ခြင်း၊ အချိန်မရှိခြင်းနှင့် ဦးနှောက်စွမ်းဆောင်ရည် ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် အကောင်းဆုံးမဟုတ်ဘဲ "လုံလောက်ရုံ" ဆုံးဖြတ်ချက်များသာ ချမှတ်လေ့ရှိသည်။ Cognitive Biases (သိမြင်မှုဆိုင်ရာ ဘက်လိုက်မှုများ): လူတို့၏ စဉ်းစားပုံတွင် ပါဝင်နေတတ်သော အမှားများဖြစ်သည်။ ဥပမာ - Loss Aversion: အမြတ်ရခြင်းထက် အရှုံးကို ပိုပြီး ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ Present Bias: အနာဂတ်တွင် ပိုကြီးမားသော အကျိုးကျေးဇူးထက်၊ လက်ရှိတွင် ချက်ချင်းရမည့် အသေးအဖွဲ အကျိုးကျေးဇူးကို ပိုမို ဦးစားပေးခြင်း။ Status Quo Bias: အပြောင်းအလဲထက် ရှိရင်းစွဲအတိုင်းပဲ ဆက်လုပ်ချင်သည့်စိတ်။ Heuristics (အတိုကောက် စဉ်းစားနည်းများ): ရှုပ်ထွေးသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အချိန်ကုန်ခံ စဉ်းစားမနေဘဲ အတွေ့အကြုံအရ သိထားသည့် "shortcut" များ (Rule of thumb) ကို အသုံးပြု၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း။ Framing Effect: ရွေးချယ်စရာတစ်ခုကို တင်ပြပုံ (ဥပမာ - "၉၀% အဆီမပါ" ဟု ပြောခြင်းနှင့် "၁၀% အဆီပါ" ဟု ပြောခြင်း) က လူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် မည်သို့ လွှမ်းမိုးကြောင်း လေ့လာခြင်း။ Nudge Theory (တွန်းအားပေးမှု သီအိုရီ): လူတို့ကို အတင်းအကျပ် မလုပ်ခိုင်းဘဲ၊ ရွေးချယ်စရာများကို စီစဉ်ပေးမှု (Choice Architecture) အားဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များဆီသို့ နူးညံ့စွာ လမ်းပြပေးခြင်း။ (ဥပမာ - ကျောင်းကန်တင်းတွင် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အစားအစာများကို လူမြင်ကွင်းတွင် ထားပေးခြင်း)။ အဘယ်ကြောင့် လေ့လာသင့်သနည်း ဤဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Marketing)၊ မူဝါဒရေးဆွဲခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များချမှတ်ရာတွင် အလွန်အရေးကြီးသည်။ လူတို့၏ အမှန်တကယ် ပြုမူပုံကို နားလည်ခြင်းဖြင့် စားသုံးသူများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ပြီး၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သော လူမှုရေးရလဒ်များကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပါသည်။